آیا کم‌خونی، لوپوس یا عفونت خون همان سرطان خون است؟

پرسش‌هایی مثل «آیا انمی همان سرطان خون است؟»، «آیا لوپوس همان سرطان خون است؟» و «آیا عفونت خون همان سرطان است؟» بسیار جست‌وجو می‌شوند. این بیماری‌ها هر کدام با خون یا سیستم ایمنی مرتبط‌اند و برخی علائمشان شبیه لوسمی است، اما ماهیت کاملاً متفاوتی دارند. در این مقاله تفاوت‌ها را توضیح می‌دهیم. برای آشنایی با خود سرطان خون، راهنمای سرطان خون را بخوانید.

کم‌خونی (آنمی) سرطان خون نیست

کم‌خونی یعنی کاهش هموگلوبین یا گلبول‌های قرمز و یک علامت است، نه یک بیماری مشخص. شایع‌ترین علت آن فقر آهن است که در زنان به دلیل قاعدگی و بارداری بسیار شایع است. علل دیگر شامل کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک، تالاسمی مینور، بیماری‌های مزمن کلیه و التهاب‌ها هستند. لوسمی هم می‌تواند کم‌خونی ایجاد کند، اما در آن معمولاً گلبول‌های سفید و پلاکت هم تغییر می‌کنند.

کم‌خونی‌ای که با مصرف آهن بهتر نمی‌شود، همراه با پلاکت پایین یا گلبول سفید غیرطبیعی است یا با تب، کبودی و کاهش وزن همراه است، باید بررسی بیشتری شود. درباره کم‌خونی‌های ارثی در تالاسمی و کم‌خونی داسی‌شکل نوشته‌ایم.

لوپوس سرطان خون نیست

لوپوس یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های خود بدن مثل پوست، مفاصل، کلیه و سلول‌های خون حمله می‌کند. لوپوس می‌تواند کم‌خونی، پلاکت پایین و گلبول سفید پایین ایجاد کند و علائمی مثل خستگی، تب و درد مفاصل دارد که ممکن است شبیه برخی علائم لوسمی باشد. اما لوپوس سرطان نیست و توسط متخصص روماتولوژی با داروهای تنظیم‌کننده ایمنی درمان می‌شود. تشخیص آن با آزمایش‌هایی مثل ANA و anti-dsDNA و معاینه است.

عفونت خون (سپسیس) سرطان نیست

عفونت خون یعنی ورود میکروب به جریان خون و واکنش شدید بدن به آن. این وضعیت با تب یا افت دما، لرز، تپش قلب، تنفس سریع، افت فشار و گیجی همراه است و یک اورژانس پزشکی است که با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود. عفونت خون سرطان نیست، اما بیماران مبتلا به لوسمی یا تحت شیمی‌درمانی به دلیل ضعف ایمنی بیشتر در معرض آن‌اند؛ بخوانید: گلبول سفید پایین و عفونت.

سایر بیماری‌هایی که با سرطان خون اشتباه می‌شوند

• ITP: کاهش پلاکت به دلیل حمله ایمنی؛ با کبودی و پتشی اما گلبول قرمز و سفید طبیعی. بخوانید: پلاکت پایین و بالا.
• مونونوکلئوز عفونی: تب، گلودرد، تورم غدد لنفاوی و لنفوسیت‌های آتیپیک.
• آنمی آپلاستیک: نارسایی مغز استخوان که هر سه رده خون را کم می‌کند و توسط هماتولوژیست درمان می‌شود.
• سندرم میلودیسپلاستیک: بیماری مغز استخوان که گاهی به لوسمی تبدیل می‌شود؛ بخوانید: سندرم میلودیسپلاستیک.
• سرطان خون خوش‌خیم: اصطلاح دقیقی نیست؛ اغلب منظور لوسمی‌های آرام مثل CLL یا بیماری‌های خونی غیرسرطانی است.

چه زمانی به هماتولوژیست مراجعه کنیم؟

اگر در آزمایش خون بیش از یک رده سلولی غیرطبیعی است، کم‌خونی با درمان بهتر نمی‌شود یا علائمی مثل کبودی و تب طولانی دارید، به فوق تخصص خون و سرطان مراجعه کنید. فهرست این پزشکان را در صفحه‌هایی مانند بهترین فوق‌تخصص سرطان خون (لوسمی) در جردن تهران و لیست دکتر سرطان خون (لوسمی) ونک تهران و لیست دکتر اختلالات پلاکت خون (هماتولوژی) میرداماد تهران و بهترین فوق‌تخصص اختلالات پلاکت خون (هماتولوژی) در ونک تهران می‌بینید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

کم‌خونی، لوپوس و عفونت خون هیچ‌کدام سرطان خون نیستند، هرچند برخی علائم مشترک دارند. کم‌خونی یک علامت با علل شایع مثل فقر آهن است، لوپوس بیماری خودایمنی و عفونت خون اورژانس عفونی است. اگر چند رده سلول خون غیرطبیعی است، بررسی هماتولوژیست لازم است.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب سرطان خون (لوسمی)، همه مطالب سرطان مغز استخوان و همه مطالب اختلالات پلاکت خون (هماتولوژی) سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.