سرطان پوست؛ راهنمای کامل انواع، علائم، تشخیص خال خطرناک و درمان

سرطان پوست شایع‌ترین سرطان در جهان است و تعداد مبتلایان به آن از مجموع بسیاری از سرطان‌های دیگر بیشتر است. خوشبختانه بیشتر سرطان‌های پوست قابل دیدن‌اند، زود تشخیص داده می‌شوند و با یک جراحی ساده درمان قطعی دارند. مهم‌ترین عامل آن پرتو فرابنفش خورشید است و بنابراین تا حد زیادی قابل پیشگیری است. در این راهنما انواع سرطان پوست، علائم هشدار، روش‌های تشخیص و درمان را به زبان ساده آورده‌ایم.

انواع سرطان پوست

کارسینوم سلول پایه (BCC)

شایع‌ترین نوع؛ بیشتر روی صورت، بینی و گوش‌ها. بسیار آهسته رشد می‌کند و تقریباً هرگز به نقاط دور پخش نمی‌شود، اما اگر درمان نشود به بافت‌های اطراف آسیب می‌زند.

کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC)

دومین نوع شایع؛ روی پوست‌هایی که سال‌ها آفتاب خورده‌اند مثل صورت، لب، پشت دست و پوست سر افراد طاس. احتمال پخش آن کمی بیشتر از BCC است. این دو نوع را در کارسینوم سلول پایه و سنگفرشی توضیح داده‌ایم.

ملانوم

از سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست شروع می‌شود و خطرناک‌ترین نوع سرطان پوست است، چون می‌تواند زود به غدد لنفاوی و اعضای دور پخش شود. ملانوم ممکن است از یک خال قبلی یا روی پوست سالم ایجاد شود. جزئیات را در ملانوم و خال خطرناک بخوانید.

انواع نادر

کارسینوم سلول مرکل، لنفوم پوستی و سارکوم کاپوزی از انواع نادر سرطان پوست‌اند.

علائم سرطان پوست

• زخمی که بیش از چهار هفته خوب نشود یا مدام خونریزی کند و دلمه ببندد.
• برجستگی براق، صورتی یا مرواریدی با رگ‌های ریز روی آن.
• لکه قرمز پوسته‌دار و زبر که از بین نمی‌رود.
• برآمدگی سفت که سریع رشد می‌کند.
• خال جدید در بزرگسالی یا خالی که شکل، رنگ یا اندازه‌اش تغییر می‌کند.
• خالی که خارش، درد یا خونریزی دارد.
• نوار تیره زیر ناخن که به دلیل ضربه نباشد.

عوامل خطر

• تماس طولانی با آفتاب و سابقه آفتاب‌سوختگی‌های شدید، به‌ویژه در کودکی.
• استفاده از دستگاه سولاریوم برای برنزه شدن.
• پوست روشن، موی بور یا قرمز، چشم روشن و کک‌ومک.
• تعداد زیاد خال یا خال‌های غیرطبیعی.
• سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان پوست.
• ضعف ایمنی، به‌ویژه پس از پیوند عضو.
• تماس با آرسنیک و پرتودرمانی قبلی.
• سن بالا.

افراد با پوست تیره هم ممکن است سرطان پوست بگیرند و در آن‌ها ملانوم بیشتر در کف دست و پا و زیر ناخن دیده می‌شود.

تشخیص

متخصص پوست با معاینه کامل پوست و درموسکوپی، یعنی بررسی ضایعه با ذره‌بین نوری مخصوص، ضایعات مشکوک را تشخیص می‌دهد. تشخیص قطعی با نمونه‌برداری است که با بی‌حسی موضعی در چند دقیقه انجام می‌شود. در ملانوم، ضخامت تومور در پاتولوژی (ضخامت برسلو) مهم‌ترین عامل تعیین مرحله است و گاهی بیوپسی غده لنفاوی نگهبان لازم است. درباره روش‌های نمونه‌برداری در بیوپسی برای تشخیص سرطان نوشته‌ایم.

درمان سرطان پوست

• برداشتن جراحی با حاشیه سالم؛ درمان اصلی همه انواع.
• جراحی موس: برداشتن لایه‌لایه و بررسی فوری حاشیه‌ها، مناسب برای صورت و نواحی حساس.
• کورتاژ و سوزاندن، کرایوتراپی، کرم‌های موضعی و فتودینامیک‌تراپی در ضایعات سطحی.
• پرتودرمانی در افرادی که جراحی برایشان مناسب نیست.
• ایمونوتراپی و درمان هدفمند در ملانوم و SCC پیشرفته؛ بخوانید: ایمونوتراپی سرطان.

درمان سرطان‌های پوستی ساده معمولاً توسط متخصص پوست یا جراح انجام می‌شود و در ملانوم پیشرفته و موارد متاستاتیک، انکولوژیست وارد درمان می‌شود. فهرست پزشکان این حوزه را در صفحه‌هایی مانند لیست بهترین متخصصان انکولوژی برای سرطان پوست در تهران و بهترین فوق‌تخصص سرطان پوست در شیراز و بهترین دکتر غربالگری سرطان در اهواز و لیست دکتر غربالگری و پیشگیری از سرطان در شیراز ببینید.

پیشگیری

بیشتر سرطان‌های پوست با محافظت از پوست در برابر آفتاب قابل پیشگیری‌اند. از ساعت ۱۰ تا ۱۶ کمتر در معرض آفتاب باشید، کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی و لباس پوشاننده استفاده کنید و ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ را هر دو ساعت تمدید کنید. از سولاریوم پرهیز کنید و کودکان را به‌ویژه از آفتاب‌سوختگی محافظت کنید. خودمعاینه ماهانه پوست و معاینه سالانه توسط متخصص پوست در افراد پرخطر به کشف زودهنگام کمک می‌کند. راهنمای کامل را در پیشگیری از سرطان پوست بخوانید.

پیش‌آگهی

BCC و SCC در بیش از ۹۵ درصد موارد با درمان موضعی برطرف می‌شوند. ملانوم اگر نازک و زود تشخیص داده شود، بقای پنج‌ساله بیش از ۹۹ درصد دارد، اما با افزایش ضخامت و گسترش به غدد لنفاوی پیش‌آگهی کاهش می‌یابد. خوشبختانه ایمونوتراپی در سال‌های اخیر نتایج ملانوم پیشرفته را به‌شدت بهتر کرده و بسیاری از بیماران متاستاتیک اکنون سال‌ها زندگی می‌کنند. افرادی که یک بار سرطان پوست داشته‌اند، در خطر سرطان پوست بعدی‌اند و باید منظم معاینه شوند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

هر ضایعه پوستی تازه که طی چهار هفته خوب نشود، هر خالی که تغییر کند و هر لکه‌ای که با بقیه خال‌ها متفاوت باشد، باید توسط متخصص پوست دیده شود. از درمان خانگی، سوزاندن یا برداشتن خال در مراکز غیرپزشکی پرهیز کنید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

سرطان پوست شایع‌ترین سرطان است و سه نوع اصلی دارد: کارسینوم سلول پایه، کارسینوم سلول سنگفرشی و ملانوم. زخم ماندگار، برجستگی براق، لکه پوسته‌دار و تغییر در خال‌ها از علائم آن است. آفتاب مهم‌ترین عامل است و محافظت از پوست بیشتر موارد را پیشگیری می‌کند. درمان اصلی جراحی است و در ملانوم پیشرفته ایمونوتراپی نتایج را بهتر کرده است.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب سرطان پوست و همه مطالب غربالگری و پیشگیری از سرطان سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.