ایمونوتراپی سرطان چیست؟ آیا درمان قطعی سرطان با ایمونوتراپی ممکن است؟

ایمونوتراپی یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های درمان سرطان در دهه اخیر است و جست‌وجوهایی مثل «درمان قطعی سرطان با ایمونوتراپی» نشان می‌دهد امید زیادی به آن وجود دارد. در این مقاله توضیح می‌دهیم ایمونوتراپی چگونه کار می‌کند، برای کدام سرطان‌ها مؤثر است، چه عوارضی دارد و چه انتظاری باید از آن داشت. این مطلب زیرمجموعه راهنمای روش‌های درمان سرطان است.

ایمونوتراپی چگونه کار می‌کند؟

سیستم ایمنی بدن به‌طور طبیعی سلول‌های غیرطبیعی را پیدا و نابود می‌کند. سلول‌های سرطانی اما راه‌هایی برای پنهان شدن از دید ایمنی پیدا می‌کنند؛ مثلاً با فعال کردن «ترمزهای» سیستم ایمنی به نام نقاط بازرسی مثل PD-1، PD-L1 و CTLA-4. داروهای ایمونوتراپی این ترمزها را برمی‌دارند و به سلول‌های T اجازه می‌دهند دوباره به تومور حمله کنند.

انواع ایمونوتراپی

• مهارکننده‌های نقاط بازرسی ایمنی: مثل پمبرولیزوماب، نیوولوماب، آتزولیزوماب و ایپیلیموماب؛ رایج‌ترین نوع ایمونوتراپی.
• سلول‌درمانی CAR-T: سلول‌های T بیمار در آزمایشگاه طوری تغییر داده می‌شوند که سلول سرطانی را بشناسند؛ در برخی لوسمی‌ها، لنفوم‌ها و مولتیپل میلوما.
• آنتی‌بادی‌های دوگانه که سلول T را به سلول سرطانی وصل می‌کنند.
• واکسن‌های درمانی سرطان و ب‌ث‌ژ داخل مثانه در سرطان سطحی مثانه.

ایمونوتراپی برای کدام سرطان‌ها مؤثر است؟

ایمونوتراپی در ملانوم پیشرفته، سرطان ریه غیرسلول کوچک، سرطان کلیه، مثانه، سر و گردن، کبد، سرطان مری و معده، لنفوم هوچکین و سرطان‌های با ناپایداری میکروساتلیت (MSI-high) مثل برخی سرطان‌های روده و رحم نتایج مهمی داشته است. در برخی بیماران با ملانوم یا سرطان ریه متاستاتیک، پاسخ‌های طولانی‌مدت چندساله دیده شده که پیش از این غیرقابل تصور بود.

اما ایمونوتراپی برای همه بیماران مؤثر نیست؛ تنها بخشی از بیماران پاسخ می‌دهند. آزمایش‌هایی مثل میزان PD-L1 یا MSI روی نمونه تومور به پیش‌بینی پاسخ کمک می‌کنند. درباره سرطان ریه در درمان و طول عمر سرطان ریه و ملانوم در ملانوم و خال بیشتر بخوانید.

عوارض ایمونوتراپی

عوارض ایمونوتراپی با شیمی‌درمانی فرق دارد. چون سیستم ایمنی فعال می‌شود، ممکن است به بافت‌های سالم هم حمله کند و التهاب ایجاد شود. شایع‌ترین عوارض شامل خستگی، بثورات پوستی و خارش، اسهال و التهاب روده، التهاب تیروئید و کم‌کاری آن، التهاب ریه با سرفه و تنگی نفس و التهاب کبد است. بیشتر این عوارض با تشخیص زود و درمان با کورتون کنترل می‌شوند، اما برخی می‌توانند جدی باشند. هر علامت جدیدی را، حتی ماه‌ها پس از شروع درمان، به انکولوژیست بگویید.

آیا ایمونوتراپی درمان قطعی سرطان است؟

ایمونوتراپی در برخی بیماران پاسخ‌های بسیار طولانی ایجاد کرده که می‌توان آن را نزدیک به درمان دانست، اما درمان قطعی برای همه نیست. انتظار واقع‌بینانه این است که در سرطان‌های مناسب، ایمونوتراپی شانس کنترل طولانی‌مدت را بالا می‌برد. تصمیم درباره استفاده از آن را انکولوژیست بر اساس نوع تومور و آزمایش‌های مولکولی می‌گیرد. فهرست فوق تخصص‌های سرطان را در صفحه‌هایی مانند بهترین دکترهای تشخیص و درمان عمومی سرطان (انکولوژی) ظفر تهران و لیست دکتر تشخیص و درمان عمومی سرطان (انکولوژی) سعادت آباد تهران و لیست دکتر شیمی‌درمانی در بندرعباس و بهترین فوق‌تخصص شیمی‌درمانی در صادقیه تهران ببینید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

ایمونوتراپی با برداشتن ترمزهای سیستم ایمنی، به بدن کمک می‌کند سلول‌های سرطانی را از بین ببرد. در سرطان‌هایی مثل ملانوم، ریه، کلیه و مثانه نتایج بسیار خوبی داشته، اما برای همه بیماران مؤثر نیست و عوارض التهابی خاص خود را دارد.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب تشخیص و درمان عمومی سرطان (انکولوژی)، همه مطالب شیمی‌درمانی و همه مطالب پرتودرمانی (رادیوتراپی) سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.