«شیمی‌درمانی چند جلسه است؟» و «درمان چقدر طول می‌کشد؟» از نخستین پرسش‌های بیماران است؛ به‌ویژه جست‌وجوهایی مثل «تعداد جلسات شیمی‌درمانی سرطان روده» و «سرطان خون». در این مقاله مفهوم دوره شیمی‌درمانی و مدت معمول درمان در سرطان‌های رایج را توضیح می‌دهیم. این مطلب زیرمجموعه راهنمای روش‌های درمان سرطان است.
دوره (سیکل) شیمی‌درمانی یعنی چه؟
شیمی‌درمانی معمولاً به‌صورت دوره یا سیکل داده می‌شود. هر دوره شامل یک یا چند روز دریافت دارو و سپس چند روز تا چند هفته استراحت است تا سلول‌های سالم ترمیم شوند. مثلاً رژیمی که «هر سه هفته» تکرار می‌شود، یعنی یک روز تزریق و بیست روز استراحت. به مجموع چند دوره، یک «کورس» درمان گفته می‌شود.
آنچه مردم «جلسه» می‌نامند گاهی همان دوره است و گاهی هر روز مراجعه برای تزریق؛ بهتر است دقیقاً از پزشک بپرسید منظور از جلسه در رژیم شما چیست.
مدت معمول شیمی‌درمانی در سرطان‌های شایع
- سرطان پستان: معمولاً ۴ تا ۸ دوره در حدود ۳ تا ۶ ماه، قبل یا بعد از جراحی.
- سرطان روده بزرگ: پس از جراحی معمولاً ۳ تا ۶ ماه؛ رژیم‌های هر دو هفته (حدود ۶ تا ۱۲ دوره) یا هر سه هفته (۴ تا ۸ دوره).
- سرطان معده و مری: چند دوره قبل و چند دوره بعد از جراحی.
- لنفوم هوچکین و غیرهوچکین: معمولاً ۴ تا ۸ دوره.
- لوسمی حاد: درمان چندمرحله‌ای؛ القای بهبودی در بیمارستان، سپس تثبیت و در برخی انواع، درمان نگهدارنده تا دو سه سال. بیشتر بخوانید: درمان و طول عمر سرطان خون.
- سرطان ریه: معمولاً ۴ تا ۶ دوره و گاهی ادامه با ایمونوتراپی نگهدارنده.
این اعداد فقط برای آشنایی‌اند و برنامه دقیق هر بیمار را انکولوژیست تعیین می‌کند. فهرست پزشکان شیمی‌درمانی را در صفحه‌هایی مانند لیست بهترین متخصصان انکولوژی برای شیمی‌درمانی در تهران و بهترین دکترهای شیمی‌درمانی شهرک غرب تهران ببینید.
چه عواملی تعداد دوره‌ها را تغییر می‌دهد؟
- نوع و مرحله سرطان و هدف درمان (قطعی یا کنترلی).
- پاسخ تومور به درمان در تصویربرداری‌های میانی.
- تحمل بیمار و شدت عوارض؛ گاهی دوز کم یا دوره‌ها به تعویق می‌افتد.
- نتیجه آزمایش خون پیش از هر دوره.
هر جلسه تزریق چقدر طول می‌کشد؟
مدت هر تزریق از چند دقیقه تا چند ساعت متغیر است. برخی رژیم‌ها مثل FOLFOX در سرطان روده شامل پمپ قابل حملی هستند که دارو را طی ۴۶ ساعت در خانه تزریق می‌کند. پیش از هر دوره، آزمایش خون انجام می‌شود تا مطمئن شوند گلبول‌ها به حد کافی برگشته‌اند. در شیمی‌درمانی‌های طولانی، کارگذاری پورت تزریق را راحت‌تر می‌کند؛ درباره آن در پورت شیمی‌درمانی نوشته‌ایم.
بعد از پایان دوره چه می‌شود؟
پس از پایان شیمی‌درمانی، پزشک با تصویربرداری و آزمایش پاسخ را ارزیابی می‌کند. سپس بسته به نوع سرطان ممکن است جراحی، پرتودرمانی، هورمون‌درمانی یا فقط پیگیری منظم برنامه‌ریزی شود. عوارضی مثل خستگی ممکن است چند هفته تا چند ماه بعد از پایان درمان هم ادامه داشته باشد.
پرسش‌های رایج
آیا می‌توان دوره‌های شیمی‌درمانی را جلو انداخت؟
خیر؛ فاصله بین دوره‌ها برای ترمیم سلول‌های سالم لازم است و کوتاه کردن آن خطرناک است.
اگر یک دوره عقب بیفتد، اثر درمان کم می‌شود؟
تأخیر کوتاه به دلیل افت گلبول‌ها رایج است و معمولاً اثر قابل توجهی بر نتیجه ندارد.
شیمی‌درمانی بستری است یا سرپایی؟
بیشتر رژیم‌ها سرپایی‌اند، اما درمان لوسمی حاد و برخی رژیم‌های سنگین به بستری نیاز دارند.
جمع‌بندی
شیمی‌درمانی به‌صورت دوره‌های تکرارشونده داده می‌شود و در بیشتر سرطان‌های جامد ۳ تا ۶ ماه طول می‌کشد، در حالی که درمان لوسمی حاد ممکن است تا دو سه سال ادامه یابد. تعداد دقیق دوره‌ها را انکولوژیست بر اساس نوع سرطان، پاسخ و تحمل بیمار تعیین می‌کند.
معرفی پزشکان شیمی‌درمانی در شهرهای مختلف
آشنایی با پزشکان این حوزه
فهرست‌های مرتبط دیگر
مطالب مرتبط
- روش‌های درمان سرطان؛ شیمی‌درمانی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی و هورمون‌درمانی
- عوارض شیمی‌درمانی و راه‌های کنترل آن؛ از تهوع تا خستگی
- گلبول سفید پایین و عفونت در شیمی‌درمانی؛ تب نوتروپنی و پیشگیری
- درمان هدفمند سرطان چیست؟ تفاوت آن با شیمی‌درمانی و کاربردها
- ایمونوتراپی سرطان چیست؟ آیا درمان قطعی سرطان با ایمونوتراپی ممکن است؟
- پورت شیمی‌درمانی چیست؟ نحوه کارگذاری، مراقبت و عوارض
برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب شیمی‌درمانی، همه مطالب تشخیص و درمان عمومی سرطان (انکولوژی) و همه مطالب پرتودرمانی (رادیوتراپی) سر بزنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.