ملانوم خطرناک‌ترین نوع سرطان پوست است، اما اگر زود تشخیص داده شود، تقریباً همیشه با یک جراحی ساده درمان می‌شود. بیشتر افراد ده‌ها خال دارند و تشخیص خال بی‌خطر از خال مشکوک برایشان دشوار است. در این مقاله قانون ABCDE و نشانه‌های خال خطرناک را توضیح داده‌ایم. مرور سرطان‌های پوست را در راهنمای سرطان پوست ببینید.
قانون ABCDE
- A (عدم تقارن): دو نیمه خال شبیه هم نیستند.
- B (حاشیه): لبه‌های نامنظم، دندانه‌دار یا محو.
- C (رنگ): چند رنگ مختلف مثل قهوه‌ای، سیاه، قرمز، سفید یا آبی در یک خال.
- D (قطر): بزرگ‌تر از ۶ میلی‌متر، یعنی اندازه پاک‌کن ته مداد؛ هرچند ملانوم کوچک‌تر هم وجود دارد.
- E (تغییر): هر تغییر در اندازه، شکل، رنگ یا برجستگی، یا علائم جدید مثل خارش و خونریزی.
تغییر مهم‌ترین نشانه است. همچنین نشانه «جوجه اردک زشت» را به خاطر بسپارید: خالی که با بقیه خال‌های بدن شما متفاوت به نظر می‌رسد، مشکوک‌تر است.
انواع ملانوم
- ملانوم سطحی گسترش‌یابنده: شایع‌ترین؛ به‌صورت لکه نامنظم رو به گسترش.
- ملانوم ندولار: برجستگی تیره یا گاهی صورتی که سریع رشد می‌کند و ممکن است قانون ABCDE را نداشته باشد.
- لنتیگو ملانوم: روی پوست آفتاب‌خورده صورت در سالمندان.
- ملانوم آکرال: در کف دست، کف پا و زیر ناخن؛ شایع‌تر در افراد با پوست تیره.
- ملانوم مخاطی و چشمی: در دهان، بینی، دستگاه تناسلی یا چشم.
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
افرادی که بیش از ۵۰ خال یا خال‌های غیرطبیعی بزرگ دارند، سابقه آفتاب‌سوختگی شدید در کودکی دارند، پوست روشن دارند، از سولاریوم استفاده کرده‌اند یا در خانواده سابقه ملانوم دارند. این افراد باید هر ماه پوست خود را بررسی کنند و سالانه به متخصص پوست مراجعه کنند. عکس گرفتن از خال‌ها برای مقایسه در طول زمان کمک‌کننده است.
تشخیص و مرحله‌بندی
خال مشکوک باید به‌طور کامل با حاشیه کم برداشته و به پاتولوژی فرستاده شود. ضخامت تومور (برسلو)، زخمی بودن و سرعت تقسیم سلولی مرحله را تعیین می‌کنند. در ملانوم‌های ضخیم‌تر از ۰.۸ میلی‌متر، بیوپسی غده لنفاوی نگهبان انجام می‌شود تا پخش پنهان به غدد بررسی شود. در مراحل پیشرفته، PET-CT و MRI مغز برای بررسی متاستاز انجام می‌شود و جهش BRAF در تومور بررسی می‌شود.
درمان ملانوم
در ملانوم موضعی، برداشتن گسترده‌تر محل با حاشیه ۱ تا ۲ سانتی‌متری درمان اصلی است. در ملانوم پرخطر یا با درگیری غدد لنفاوی، ایمونوتراپی یا درمان هدفمند پس از جراحی خطر عود را کم می‌کند. در ملانوم متاستاتیک، ایمونوتراپی با داروهایی مثل نیولوماب، پمبرولیزوماب و ایپیلیموماب و در تومورهای BRAF جهش‌یافته، داروهای هدفمند خوراکی انقلابی در درمان ایجاد کرده‌اند و حدود نیمی از بیماران بقای طولانی‌مدت دارند. درباره پیشگیری در پیشگیری از سرطان پوست بخوانید و فهرست پزشکان را در صفحه‌هایی مانند لیست دکتر سرطان پوست پاسداران تهران و لیست بهترین متخصصان انکولوژی برای سرطان پوست در تهران ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا خال‌های مادرزادی خطرناک‌اند؟
خال‌های مادرزادی کوچک خطر بسیار کمی دارند؛ خال‌های مادرزادی بسیار بزرگ نیاز به پیگیری دارند.
آیا دستکاری یا کندن خال باعث سرطان می‌شود؟
خیر؛ اما خالی که خودبه‌خود خونریزی می‌کند باید بررسی شود.
آیا ملانوم در کودکان دیده می‌شود؟
بسیار نادر است.
جمع‌بندی
ملانوم خطرناک‌ترین سرطان پوست است و با قانون ABCDE یعنی عدم تقارن، حاشیه نامنظم، چند رنگ، قطر بیش از ۶ میلی‌متر و تغییر قابل شناسایی است. خال مشکوک باید کامل برداشته و پاتولوژی شود. ملانوم نازک با جراحی درمان می‌شود و در ملانوم پیشرفته ایمونوتراپی و درمان هدفمند بقا را به‌شدت افزایش داده‌اند.
معرفی پزشکان سرطان پوست در شهرهای مختلف
فهرست‌های مرتبط دیگر
مطالب مرتبط
- سرطان پوست؛ راهنمای کامل انواع، علائم، تشخیص خال خطرناک و درمان
- پیشگیری از سرطان پوست؛ ضدآفتاب درست، خودمعاینه پوست و معاینه سالانه
- کارسینوم سلول پایه و سلول سنگفرشی پوست؛ علائم، تفاوت و درمان
برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب سرطان پوست و همه مطالب غربالگری و پیشگیری از سرطان سر بزنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.