براکی‌تراپی نوعی پرتودرمانی است که در آن منبع اشعه داخل بدن و در تماس یا بسیار نزدیک به تومور قرار می‌گیرد. این روش اجازه می‌دهد دوز بالایی به تومور برسد و بافت‌های سالم اطراف کمتر آسیب ببینند. در این مقاله با انواع، کاربردها و مراقبت‌های براکی‌تراپی آشنا می‌شوید. برای آشنایی با سایر روش‌ها، راهنمای پرتودرمانی را بخوانید.
براکی‌تراپی چگونه انجام می‌شود؟
در براکی‌تراپی، منبع رادیواکتیو کوچکی از طریق لوله، سوزن یا اپلیکاتور مخصوص در داخل حفره بدن (مثل رحم و واژن) یا مستقیماً داخل بافت (مثل پروستات) قرار داده می‌شود. اشعه این منبع تنها چند سانتی‌متر نفوذ می‌کند، پس بیشترین دوز به تومور می‌رسد.
- براکی‌تراپی با دوز بالا (HDR): منبع برای چند دقیقه وارد بدن و سپس خارج می‌شود؛ معمولاً در چند جلسه سرپایی. بیمار پس از جلسه رادیواکتیو نیست.
- براکی‌تراپی با دوز پایین (LDR): دانه‌های کوچک رادیواکتیو به‌طور دائم داخل بافت (مثلاً پروستات) کاشته می‌شوند و اشعه آن‌ها طی چند ماه به تدریج کم می‌شود.
کاربردهای براکی‌تراپی
- سرطان دهانه رحم: بخش اصلی درمان استاندارد همراه با پرتودرمانی خارجی و شیمی‌درمانی؛ بخوانید: سرطان دهانه رحم.
- سرطان رحم (آندومتر): پس از جراحی برای کاهش خطر عود در ناحیه واژن.
- سرطان پروستات: به‌ویژه در خطر پایین و متوسط؛ بخوانید: درمان سرطان پروستات.
- سرطان پستان: در برخی بیماران برای پرتودرمانی نسبی پستان.
- سرطان‌های سر و گردن، پوست، مری و چشم در موارد انتخابی.
آمادگی و روند درمان
بسته به ناحیه، ممکن است بی‌حسی نخاعی، بیهوشی کوتاه یا آرام‌بخش لازم باشد. پس از قرار دادن اپلیکاتور، تصویربرداری انجام می‌شود تا محل دقیق مشخص و دوز محاسبه شود. در براکی‌تراپی دهانه رحم معمولاً ۳ تا ۴ جلسه با فاصله چند روز انجام می‌شود. ناشتا بودن، تخلیه روده و مثانه و قطع برخی داروها ممکن است پیش از جلسه لازم باشد که مرکز درمانی توضیح می‌دهد.
عوارض براکی‌تراپی
عوارض به ناحیه درمان بستگی دارد. در براکی‌تراپی زنان ممکن است خونریزی یا ترشح خفیف، سوزش ادرار و در بلندمدت خشکی و تنگی واژن ایجاد شود؛ استفاده از دیلاتور واژینال طبق توصیه پزشک از تنگی پیشگیری می‌کند. در براکی‌تراپی پروستات تکرر و سوزش ادرار، کندی جریان ادرار و گاهی اختلال نعوذ دیده می‌شود. پس از کاشت دانه‌های دائمی، برای چند هفته از نگه داشتن طولانی کودکان روی پا و تماس نزدیک طولانی با زنان باردار پرهیز کنید.
مشاوره با متخصص
براکی‌تراپی در مراکز پرتودرمانی مجهز و توسط متخصص رادیوتراپی انکولوژی انجام می‌شود. فهرست پزشکان مرتبط را در صفحه‌هایی مانند بهترین فوق‌تخصص براکی‌تراپی در تهران و لیست بهترین متخصصان انکولوژی برای پرتودرمانی (رادیوتراپی) در تهران ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا براکی‌تراپی درد دارد؟
با بی‌حسی یا آرام‌بخش، درد قابل توجهی ندارد؛ ممکن است پس از جلسه کمی ناراحتی باشد.
آیا پس از براکی‌تراپی HDR باید از خانواده دور باشم؟
خیر؛ در نوع HDR منبع از بدن خارج می‌شود و بیمار رادیواکتیو نیست.
براکی‌تراپی جایگزین جراحی است؟
در برخی سرطان‌ها مثل پروستات یکی از گزینه‌های درمان قطعی در کنار جراحی است.
جمع‌بندی
براکی‌تراپی با قرار دادن منبع اشعه داخل یا نزدیک تومور، دوز بالایی به سرطان می‌رساند و بافت سالم را کمتر درگیر می‌کند. این روش بخش مهمی از درمان سرطان دهانه رحم و گزینه مؤثری در سرطان پروستات و رحم است.
آشنایی با پزشکان این حوزه
فهرست‌های مرتبط دیگر
مطالب مرتبط
- پرتودرمانی (رادیوتراپی) چیست؟ راهنمای کامل انواع، مراحل، عوارض و مراقبت‌ها
- رادیوسرجری و گامانایف چیست؟ درمان دقیق تومورهای مغز و ریه بدون جراحی
- جلسات رادیوتراپی چگونه است؟ شبیه‌سازی، تعداد جلسات و نکات روزهای درمان
- مراقبت از پوست در رادیوتراپی؛ سوختگی پوست بعد از پرتودرمانی را چگونه کم کنیم؟
- عوارض پرتودرمانی؛ عوارض زودرس و دیررس رادیوتراپی و راه‌های کاهش آن
برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب براکی‌تراپی، همه مطالب پرتودرمانی (رادیوتراپی) و همه مطالب تشخیص و درمان عمومی سرطان (انکولوژی) سر بزنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.