دیدن عبارت ضایعه استخوانی در گزارش عکس یا سی‌تی‌اسکن برای بسیاری نگران‌کننده است. واقعیت این است که بیشتر ضایعات استخوانی در افراد جوان خوش‌خیم‌اند و در بزرگسالان، تومورهای بدخیم استخوان بیشتر متاستاز از سرطان‌های دیگرند. در این مقاله انواع ضایعات استخوانی و نقش اسکن استخوان را توضیح داده‌ایم. مرور کلی را در راهنمای سرطان استخوان و بافت نرم ببینید.
تومورهای خوش‌خیم شایع استخوان
- استئوکندروم: برآمدگی استخوانی با کلاهک غضروفی نزدیک زانو یا شانه در نوجوانان.
- انکندروم: تومور غضروفی داخل استخوان، اغلب در دست‌ها؛ معمولاً اتفاقی کشف می‌شود.
- فیبروم غیراستخوانی: بسیار شایع در کودکان و خودبه‌خود بهبود می‌یابد.
- کیست ساده و کیست آنوریسمال استخوان.
- استئوئید استئوما: درد شبانه که با آسپرین یا مسکن‌های ضدالتهابی به‌خوبی بهتر می‌شود.
- تومور سلول غول‌آسا: خوش‌خیم اما مهاجم موضعی، در جوانان نزدیک زانو.
نشانه‌های تومور بدخیم
در تصویربرداری، حاشیه نامشخص، تخریب لایه بیرونی استخوان، واکنش غیرطبیعی پوشش استخوان و توده بافت نرم همراه، به بدخیمی مشکوک‌تر است. از نظر بالینی، درد ماندگار و رو به افزایش، درد شبانه و در حال استراحت، تورم و کاهش وزن نگران‌کننده‌اند. در افراد بالای ۴۰ سال، ضایعه استخوانی جدید باید از نظر متاستاز یا میلوما بررسی شود. درباره میلوما در مولتیپل میلوما نوشته‌ایم.
متاستاز استخوانی
سرطان‌های پستان، پروستات، ریه، کلیه و تیروئید بیشترین تمایل را به پخش در استخوان دارند. ستون مهره، لگن، دنده‌ها و استخوان ران شایع‌ترین محل‌ها هستند. علائم شامل درد، شکستگی پاتولوژیک، بالا رفتن کلسیم خون و در درگیری ستون مهره فشار بر نخاع است. ضعف ناگهانی پاها یا اختلال کنترل ادرار در بیمار سرطانی اورژانس است. درمان شامل پرتودرمانی برای کاهش درد، داروهای تقویت استخوان مثل زولدرونیک اسید و دنوسوماب، جراحی تثبیت استخوان و درمان سرطان اصلی است. درباره متاستاز در متاستاز چیست بخوانید.
اسکن استخوان چیست؟
اسکن استخوان یک آزمایش پزشکی هسته‌ای است. مقدار کمی ماده رادیواکتیو از راه رگ تزریق می‌شود و حدود دو تا چهار ساعت بعد، دوربین مخصوص از کل بدن تصویر می‌گیرد. نواحی که فعالیت استخوانی بیشتری دارند پررنگ‌تر دیده می‌شوند. این آزمایش برای جست‌وجوی متاستاز در سرطان پستان و پروستات بسیار کاربرد دارد. مقدار اشعه آن کم است و ماده تزریقی ظرف یک تا دو روز از بدن دفع می‌شود؛ نوشیدن آب زیاد پس از آزمایش کمک می‌کند.
باید توجه داشت که اسکن استخوان اختصاصی سرطان نیست و شکستگی‌ها، آرتروز و عفونت هم در آن پررنگ دیده می‌شوند. به همین دلیل یافته‌های آن گاهی با MRI یا سی‌تی‌اسکن تکمیل می‌شود. امروزه PET-CT با PSMA در سرطان پروستات و PET-CT با FDG در بسیاری از سرطان‌ها دقت بیشتری دارند.
قدم بعدی
اگر ضایعه استخوانی در گزارش شما آمده، با پزشک درباره نیاز به پیگیری، MRI یا نمونه‌برداری مشورت کنید. بیشتر ضایعات خوش‌خیم فقط پیگیری لازم دارند. علائم سرطان اولیه استخوان را در استئوسارکوم بخوانید. فهرست پزشکان را در صفحه‌هایی مانند بهترین فوق‌تخصص تومورهای استخوان، عضله و بافت نرم (انکولوژی) در تهران و بهترین دکتر متاستاز استخوان در مشهد و لیست دکتر استئوسارکوم (سارکوم استخوان) گاندی تهران و بهترین فوق‌تخصص استئوسارکوم (سارکوم استخوان) در شریعتی تهران ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا برای اسکن استخوان ناشتا لازم است؟
معمولاً خیر؛ اما باید بارداری یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید.
آیا نقطه پررنگ در اسکن استخوان یعنی سرطان؟
خیر؛ آرتروز، شکستگی قدیمی و التهاب هم باعث آن می‌شوند و تفسیر باید با بقیه یافته‌ها باشد.
آیا تومور خوش‌خیم استخوان باید جراحی شود؟
بیشتر آن‌ها خیر؛ فقط در صورت درد، خطر شکستگی یا رشد درمان می‌شوند.
جمع‌بندی
بیشتر ضایعات استخوانی در جوانان خوش‌خیم‌اند و در بزرگسالان، تومورهای بدخیم استخوان بیشتر متاستاز از سرطان‌های دیگر یا میلوما هستند. حاشیه نامشخص، تخریب استخوان و درد شبانه نشانه‌های مشکوک‌اند. اسکن استخوان آزمایش پزشکی هسته‌ای برای یافتن متاستاز است اما اختصاصی سرطان نیست.
آشنایی با پزشکان این حوزه
فهرست‌های مرتبط دیگر
مطالب مرتبط
- سرطان استخوان و بافت نرم (سارکوم)؛ راهنمای کامل علائم، تشخیص و درمان
- جراحی سارکوم و جراحی حفظ اندام؛ پروتز تومور، پیوند استخوان و توان‌بخشی
- تومور مغزی؛ علائم اولیه، سردرد خطرناک، انواع و روش‌های درمان
- استئوسارکوم چیست؟ علائم سرطان استخوان در نوجوانان، درمان و شانس بهبودی
- سارکوم بافت نرم؛ توده عضلانی خطرناک کدام است؟ علائم، تشخیص و درمان
برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب تومورهای استخوان، عضله و بافت نرم (انکولوژی)، همه مطالب استئوسارکوم (سارکوم استخوان) و همه مطالب جراحی سارکوم سر بزنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.