سرطان‌های زنان؛ راهنمای کامل سرطان رحم، دهانه رحم و تخمدان

سرطان‌های زنان به سرطان‌هایی گفته می‌شود که از اندام‌های تولیدمثل زنانه شروع می‌شوند: رحم، دهانه رحم، تخمدان، واژن و فرج. هر کدام علائم، عوامل خطر و روش‌های غربالگری خود را دارند. برخی مثل سرطان دهانه رحم با واکسن و غربالگری تقریباً قابل پیشگیری‌اند، و برخی مثل سرطان تخمدان هنوز روش غربالگری مطمئنی ندارند. در این راهنما مهم‌ترین نکات درباره این سرطان‌ها را به زبان ساده آورده‌ایم تا بدانید چه علائمی را جدی بگیرید و چه زمانی به پزشک مراجعه کنید.

انواع سرطان‌های زنان

سرطان رحم (آندومتر)

شایع‌ترین سرطان زنان در کشورهای توسعه‌یافته است و از لایه داخلی رحم شروع می‌شود. بیشتر در زنان یائسه دیده می‌شود و خوشبختانه چون زود علامت می‌دهد، اغلب در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود. علائم آن را در علائم سرطان رحم و معنی ضخامت آندومتر را در ضخیم شدن دیواره رحم توضیح داده‌ایم.

سرطان دهانه رحم

تقریباً همه موارد آن به عفونت مزمن با انواع پرخطر ویروس HPV مربوط است. این سرطان سال‌ها از مرحله پیش‌سرطانی می‌گذرد و با پاپ اسمیر و تست HPV قابل کشف است. جزئیات را در سرطان دهانه رحم و HPV بخوانید.

سرطان تخمدان

کمتر شایع اما کشنده‌ترین سرطان زنان است، چون علائم آن مبهم‌اند و بیشتر بیماران در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شوند. علائم را در علائم سرطان تخمدان و تفاوت کیست ساده با سرطان را در کیست تخمدان و CA125 توضیح داده‌ایم.

سرطان‌های واژن و فرج

سرطان‌های نادری که بیشتر در زنان مسن دیده می‌شوند و برخی از آن‌ها با HPV مرتبط‌اند. خارش مزمن، زخم یا توده فرج که خوب نمی‌شود باید بررسی شود.

علائمی که هر زنی باید بشناسد

• هر خونریزی پس از یائسگی؛ حتی یک لکه.
• خونریزی بین قاعدگی‌ها یا پس از نزدیکی.
• ترشح غیرطبیعی، آبکی، خونی یا بدبو از واژن.
• نفخ مداوم شکم، احساس پری زودرس یا بزرگ شدن دور کمر.
• درد لگن یا زیر شکم که بیش از چند هفته بماند.
• تکرر یا فوریت ادرار تازه بدون عفونت.
• خارش، زخم یا توده در ناحیه فرج.

بیشتر این علائم علت‌های خوش‌خیم دارند، اما اگر بیش از دو تا سه هفته ادامه یافتند یا پس از یائسگی رخ دادند، باید با متخصص زنان بررسی شوند.

عوامل خطر

• سرطان رحم: چاقی، دیابت، یائسگی دیررس، نازایی، مصرف استروژن بدون پروژسترون، تاموکسیفن و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک.
• سرطان دهانه رحم: عفونت HPV، سیگار، ضعف ایمنی و عدم انجام غربالگری.
• سرطان تخمدان: سن بالا، سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان، جهش BRCA و سندرم لینچ، اندومتریوز و نازایی.

درباره ژن BRCA و آزمایش ژنتیک در ژن BRCA و سرطان سینه نوشته‌ایم.

غربالگری و پیشگیری

برای سرطان دهانه رحم غربالگری بسیار مؤثری وجود دارد: پاپ اسمیر یا تست HPV از ۲۱ تا ۲۵ سالگی طبق برنامه؛ بخوانید: پاپ اسمیر و تست HPV. واکسن HPV هم پیش از شروع فعالیت جنسی بیشترین اثر را دارد؛ جزئیات در واکسن HPV. برای سرطان رحم و تخمدان غربالگری عمومی توصیه نمی‌شود و مهم‌ترین کار، توجه به علائم و مراجعه به‌موقع است. زنانی که جهش BRCA دارند، ممکن است پس از تکمیل فرزندآوری برداشتن پیشگیرانه تخمدان‌ها و لوله‌ها را با پزشک بررسی کنند.

کنترل وزن، فعالیت بدنی، کنترل دیابت و ترک سیگار خطر چند سرطان زنان را کم می‌کند. مصرف قرص‌های ضدبارداری ترکیبی در طولانی‌مدت خطر سرطان تخمدان و رحم را کاهش می‌دهد، هرچند تصمیم برای مصرف آن باید با پزشک باشد.

تشخیص

معاینه لگن، سونوگرافی واژینال، نمونه‌برداری از آندومتر یا دهانه رحم، کولپوسکوپی و آزمایش CA125 از ابزارهای تشخیصی‌اند. برای تعیین مرحله، MRI لگن و سی‌تی‌اسکن شکم و قفسه سینه انجام می‌شود. در سرطان تخمدان، تشخیص قطعی و مرحله‌بندی اغلب در حین جراحی انجام می‌شود.

درمان سرطان‌های زنان

• جراحی: هیسترکتومی، برداشتن تخمدان‌ها و غدد لنفاوی؛ در سرطان تخمدان جراحی کاهش حجم تومور.
• پرتودرمانی خارجی و براکی‌تراپی، به‌ویژه در سرطان دهانه رحم؛ بخوانید: براکی‌تراپی.
• شیمی‌درمانی، به‌ویژه در سرطان تخمدان.
• درمان هدفمند مثل مهارکننده‌های PARP در سرطان تخمدان و ایمونوتراپی در برخی سرطان‌های رحم و دهانه رحم.
• هورمون‌درمانی در برخی سرطان‌های رحم.

درمان سرطان تخمدان و پیش‌آگهی آن را در درمان و طول عمر سرطان تخمدان شرح داده‌ایم. درمان این سرطان‌ها بهتر است توسط فوق تخصص انکولوژی زنان انجام شود؛ فهرست پزشکان را در صفحه‌هایی مانند بهترین فوق‌تخصص سرطان رحم (انکولوژی) در صادقیه تهران و لیست بهترین متخصصان انکولوژی برای سرطان رحم (انکولوژی) در مشهد و بهترین دکترهای سرطان تخمدان (انکولوژی) شهرک غرب تهران و لیست دکتر سرطان تخمدان (انکولوژی) جنت آباد تهران ببینید.

باروری و زندگی پس از درمان

در زنان جوانی که سرطان در مرحله بسیار زودرس تشخیص داده می‌شود، گاهی روش‌های حفظ باروری مثل برداشتن بخشی از دهانه رحم یا حفظ یک تخمدان امکان‌پذیر است. پیش از شروع درمان، درباره فریز تخمک یا جنین با پزشک صحبت کنید. یائسگی زودرس پس از برداشتن تخمدان‌ها ممکن است گرگرفتگی، خشکی واژن و پوکی استخوان ایجاد کند که راهکارهای درمانی دارد.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

سرطان‌های زنان شامل سرطان رحم، دهانه رحم، تخمدان، واژن و فرج‌اند. خونریزی پس از یائسگی، خونریزی بین قاعدگی‌ها، ترشح غیرطبیعی، نفخ مداوم و درد لگن از علائم مهم آن‌هاست. سرطان دهانه رحم با واکسن HPV و پاپ اسمیر قابل پیشگیری است و درمان سرطان‌های زنان بهتر است توسط انکولوژیست زنان انجام شود.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب سرطان رحم (انکولوژی)، همه مطالب سرطان تخمدان (انکولوژی) و همه مطالب غربالگری و پیشگیری از سرطان سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.