کیست تخمدان یا سرطان؟ معنی CA125 بالا و توده مشکوک تخمدان

کیست تخمدان یافته‌ای بسیار شایع در سونوگرافی است و تقریباً همه زنان در سنین باروری در دوره‌ای کیست کوچک دارند. بیشتر این کیست‌ها کاملاً بی‌خطرند و خودبه‌خود از بین می‌روند. با این حال، گزارش سونوگرافی یا آزمایش CA125 بالا ممکن است نگرانی زیادی ایجاد کند. در این مقاله توضیح داده‌ایم چه زمانی کیست مشکوک است. مرور کلی را در راهنمای سرطان‌های زنان ببینید.

انواع کیست تخمدان

• کیست عملکردی (فولیکولی و جسم زرد): شایع‌ترین؛ در چرخه قاعدگی ایجاد می‌شود و طی یک تا سه ماه از بین می‌رود.
• کیست آندومتریوما (شکلاتی): در اندومتریوز.
• کیست درموئید (تراتوم بالغ): خوش‌خیم و حاوی بافت‌هایی مثل مو و چربی.
• سیست‌آدنوم سروز یا موسینی: تومورهای خوش‌خیم که گاهی بزرگ می‌شوند.
• تومورهای مرزی: بین خوش‌خیم و بدخیم با پیش‌آگهی بسیار خوب.
• سرطان تخمدان.

ویژگی‌های کیست ساده و مشکوک در سونوگرافی

کیست ساده دیواره نازک و صاف دارد، داخل آن فقط مایع شفاف است و جریان خون ندارد. چنین کیستی، به‌ویژه اگر کمتر از ۵ سانتی‌متر باشد، تقریباً همیشه خوش‌خیم است. ویژگی‌هایی که شک به بدخیمی را بالا می‌برند عبارت‌اند از: بخش‌های جامد، دیواره‌های داخلی ضخیم و نامنظم، زائده‌های پاپیلری، جریان خون زیاد در بخش‌های جامد، درگیری هر دو تخمدان، مایع آزاد در شکم و بزرگی بیش از ۱۰ سانتی‌متر. رادیولوژیست‌ها با سیستم‌هایی مثل O-RADS یا IOTA خطر را دسته‌بندی می‌کنند. در موارد مبهم، MRI لگن کمک‌کننده است.

CA125 چیست و بالا بودن آن چه معنایی دارد؟

CA125 پروتئینی است که در بیشتر سرطان‌های تخمدان از نوع اپیتلیال بالا می‌رود. اما در بسیاری از بیماری‌های خوش‌خیم هم افزایش می‌یابد: قاعدگی، اندومتریوز، میوم، عفونت لگن، بارداری، بیماری‌های کبد و هر عاملی که پرده صفاق یا جنب را تحریک کند. به همین دلیل CA125 بالا به‌تنهایی به معنی سرطان نیست، به‌ویژه در زنان پیش از یائسگی. از سوی دیگر، حدود نیمی از سرطان‌های تخمدان مرحله یک CA125 طبیعی دارند. درباره تومور مارکرها در تشخیص سرطان با آزمایش خون نوشته‌ایم.

پزشکان با ترکیب CA125، وضعیت یائسگی و یافته‌های سونوگرافی، شاخص خطر بدخیمی (RMI) را محاسبه می‌کنند. آزمایش HE4 هم گاهی برای دقت بیشتر به کار می‌رود.

چه زمانی جراحی لازم است؟

• کیست ماندگار یا رو به رشد پس از دو تا سه ماه پیگیری.
• کیست با ویژگی‌های مشکوک در سونوگرافی یا MRI.
• کیست بزرگ‌تر از ۷ تا ۱۰ سانتی‌متر.
• کیست جدید پس از یائسگی همراه CA125 بالا.
• درد شدید ناگهانی به دلیل پیچ‌خوردگی یا پارگی کیست؛ اورژانس است.

اگر احتمال بدخیمی بالا باشد، جراحی بهتر است توسط انکولوژیست زنان انجام شود تا در صورت تأیید سرطان، مرحله‌بندی و برداشتن کامل در همان جراحی انجام شود.

قدم بعدی

اگر کیست ساده دارید، معمولاً تکرار سونوگرافی پس از چند هفته تا چند ماه کافی است. اگر گزارش مشکوک است، با متخصص زنان یا انکولوژیست زنان مشورت کنید. علائم هشدار را در علائم سرطان تخمدان بخوانید و فهرست پزشکان را در صفحه‌هایی مانند لیست دکتر سرطان تخمدان (انکولوژی) جنت آباد تهران و لیست دکتر سرطان تخمدان (انکولوژی) در تهران ببینید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

بیشتر کیست‌های تخمدان خوش‌خیم و عملکردی‌اند و خودبه‌خود از بین می‌روند. بخش‌های جامد، دیواره‌های نامنظم، جریان خون زیاد و مایع در شکم ویژگی‌های مشکوک‌اند. CA125 در بسیاری از بیماری‌های خوش‌خیم هم بالا می‌رود و تفسیر آن باید همراه سونوگرافی و وضعیت یائسگی باشد.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب سرطان تخمدان (انکولوژی)، همه مطالب سرطان رحم (انکولوژی) و همه مطالب غربالگری و پیشگیری از سرطان سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.