لخته خون در رگ‌ها یا ترومبوز می‌تواند در سیاهرگ‌های عمقی پا (DVT) ایجاد شود و گاهی به ریه برسد (آمبولی ریه) که وضعیتی خطرناک است. بیماران سرطانی چهار تا هفت برابر بیشتر از دیگران دچار لخته می‌شوند و لخته دومین علت مرگ در این بیماران پس از خود سرطان است. شناخت علائم و پیشگیری اهمیت زیادی دارد. مرور بیماری‌های خون را در راهنمای اختلالات انعقادی ببینید.
علائم لخته در پا (DVT)
- تورم یک پا، معمولاً ساق یا کل پا.
- درد یا حساسیت در ساق یا ران، به‌ویژه هنگام راه رفتن.
- گرمی و قرمزی پوست پا.
- برجسته شدن رگ‌های سطحی.
علائم آمبولی ریه؛ اورژانس
- تنگی نفس ناگهانی.
- درد قفسه سینه که با نفس عمیق بدتر می‌شود.
- تپش قلب و تنفس سریع.
- سرفه، گاهی همراه خون.
- سرگیجه یا غش.
با بروز این علائم فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
چرا بیماران سرطانی بیشتر لخته می‌کنند؟
- سلول‌های سرطانی موادی ترشح می‌کنند که انعقاد را فعال می‌کنند.
- فشار تومور بر رگ‌ها.
- جراحی و بی‌حرکتی.
- برخی داروهای شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی مثل تاموکسیفن و داروهای میلوما.
- کاتتر و پورت وریدی؛ بخوانید: پورت شیمی‌درمانی.
- کم‌آبی و عفونت.
سرطان‌های پانکراس، معده، ریه، مغز، تخمدان و لنفوم خطر بیشتری دارند. گاهی لخته بی‌دلیل اولین نشانه یک سرطان پنهان است.
تشخیص و درمان
DVT با سونوگرافی داپلر رگ‌های پا و آمبولی ریه با سی‌تی آنژیوگرافی ریه تشخیص داده می‌شود. آزمایش دی‌دایمر برای رد لخته در افراد کم‌خطر کاربرد دارد. درمان با داروهای ضدانعقاد است: هپارین با وزن مولکولی پایین (انوکساپارین) تزریقی یا ضدانعقادهای خوراکی جدید مثل ریواروکسابان و آپیکسابان. در بیماران سرطانی، درمان معمولاً حداقل سه تا شش ماه و تا زمانی که سرطان فعال است ادامه می‌یابد. وارفارین به دلیل تداخل‌های دارویی و نوسان اثر، در بیماران سرطانی کمتر استفاده می‌شود.
پیشگیری
پس از جراحی‌های بزرگ سرطان، تزریق ضدانعقاد پیشگیرانه معمولاً تا چهار هفته ادامه می‌یابد. راه رفتن زودهنگام، نوشیدن آب کافی، جوراب فشاری و حرکت دادن پاها در سفرهای طولانی هم کمک می‌کنند. برخی بیماران سرپایی پرخطر در دوران شیمی‌درمانی هم ضدانعقاد پیشگیرانه دریافت می‌کنند. درباره مراقبت پس از جراحی در مراقبت بعد از جراحی سرطان نوشته‌ایم. فهرست پزشکان را در صفحه‌هایی مانند بهترین فوق‌تخصص ترومبوز (لخته خون) در گاندی تهران و بهترین فوق‌تخصص ترومبوز (لخته خون) در تهران ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا با ضدانعقاد خطر خونریزی وجود دارد؟
بله؛ به همین دلیل دوز و مدت درمان باید توسط پزشک تنظیم و خونریزی‌های غیرعادی گزارش شوند.
آیا لخته پا بدون درمان خوب می‌شود؟
خیر؛ لخته عمقی پا باید درمان شود چون خطر رسیدن به ریه دارد.
آیا قرص ضدبارداری خطر لخته دارد؟
قرص‌های ترکیبی خطر را کمی بالا می‌برند، به‌ویژه در سیگاری‌ها و افراد با سابقه لخته.
جمع‌بندی
ترومبوز وریدی عمقی با تورم، درد و گرمی یک پا و آمبولی ریه با تنگی نفس ناگهانی و درد سینه بروز می‌کند. بیماران سرطانی چند برابر بیشتر در خطر لخته‌اند. تشخیص با سونوگرافی داپلر و سی‌تی آنژیوگرافی است و درمان با هپارین کم‌وزن یا ضدانعقادهای خوراکی جدید حداقل سه تا شش ماه ادامه دارد.
معرفی پزشکان ترومبوز (لخته خون) در شهرهای مختلف
آشنایی با پزشکان این حوزه
فهرست‌های مرتبط دیگر
مطالب مرتبط
- بیماری‌های خون غیرسرطانی؛ راهنمای اختلالات انعقادی، کم‌خونی‌های ارثی و لخته خون
- تالاسمی مینور و ماژور؛ علائم، آزمایش پیش از ازدواج و درمان
- کم‌خونی داسی‌شکل؛ علائم، بحران درد، عوارض و درمان
- فاویسم (کمبود آنزیم G6PD)؛ علائم، غذاها و داروهای ممنوع
- هموفیلی چیست؟ علائم، انواع A و B، درمان با فاکتور و داروهای جدید
برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب ترومبوز (لخته خون)، همه مطالب اختلالات انعقادی خون و همه مطالب هموفیلی سر بزنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.