ماموگرافی و خودآزمایی پستان؛ از چه سنی، هر چند وقت و چگونه؟

تشخیص زودهنگام مهم‌ترین عامل موفقیت درمان سرطان سینه است و ماموگرافی ابزار اصلی آن. در این مقاله توضیح می‌دهیم ماموگرافی چیست، از چه سنی و هر چند وقت یک بار لازم است، تفاوت آن با سونوگرافی و ام‌آر‌آی پستان چیست و خودآزمایی پستان را چگونه انجام دهیم. این مطلب زیرمجموعه راهنمای جامع سرطان سینه است.

ماموگرافی چیست؟

ماموگرافی عکس رادیولوژی کم‌دوز از پستان است. پستان بین دو صفحه برای چند ثانیه فشرده می‌شود تا تصویر واضح‌تری به دست آید؛ این فشار ممکن است کمی ناخوشایند باشد اما کوتاه است. ماموگرافی می‌تواند تومورهای بسیار کوچک و کلسیفیکاسیون‌های ریز را که سال‌ها پیش از لمس شدن ایجاد می‌شوند، نشان دهد. ماموگرافی دیجیتال و توموسنتز (ماموگرافی سه‌بعدی) دقت را در پستان‌های متراکم بالا برده‌اند.

از چه سنی ماموگرافی انجام دهیم؟

• زنان با خطر متوسط: معمولاً از ۴۰ سالگی، هر یک تا دو سال؛ از ۵۰ تا ۷۴ سالگی حداقل هر دو سال.
• زنان پرخطر (جهش BRCA، سابقه قوی خانوادگی، پرتودرمانی قفسه سینه در جوانی): از ۳۰ سالگی یا ده سال زودتر از سن ابتلای جوان‌ترین فرد خانواده، همراه ام‌آر‌آی سالانه.
• زنان زیر ۴۰ سال بدون عامل خطر: ماموگرافی غربالگری لازم نیست؛ در صورت علامت، سونوگرافی ابتدا انجام می‌شود.

برنامه دقیق را با پزشک خود تنظیم کنید. برنامه کامل غربالگری سرطان‌ها بر اساس سن را در چکاپ سرطان بر اساس سن آورده‌ایم.

تفاوت ماموگرافی، سونوگرافی و ام‌آر‌آی پستان

• ماموگرافی: روش اصلی غربالگری بعد از ۴۰ سالگی؛ کلسیفیکاسیون‌های ریز را بهتر نشان می‌دهد.
• سونوگرافی: بدون اشعه؛ برای زنان جوان، پستان‌های متراکم و تشخیص کیست از توده جامد. جایگزین ماموگرافی برای غربالگری نیست.
• ام‌آر‌آی: حساس‌ترین روش؛ برای زنان بسیار پرخطر، بررسی وسعت سرطان پیش از جراحی و موارد خاص.

آمادگی برای ماموگرافی

• بهترین زمان یک هفته پس از شروع قاعدگی است که پستان‌ها حساسیت کمتری دارند.
• روز ماموگرافی از دئودورانت، پودر و کرم زیر بغل و روی پستان استفاده نکنید؛ ممکن است در تصویر لکه ایجاد کند.
• ماموگرافی‌های قبلی را همراه ببرید تا مقایسه شوند.
• اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، اطلاع دهید.

خودآزمایی پستان چگونه انجام می‌شود؟

خودآزمایی جایگزین ماموگرافی نیست، اما کمک می‌کند با حالت طبیعی پستان خود آشنا شوید و هر تغییر جدیدی را زود ببینید. ماهی یک بار، چند روز پس از پایان قاعدگی (یا در زنان یائسه یک روز ثابت در ماه) انجام دهید:

• جلوی آینه با دست‌های آویزان و سپس بالای سر، شکل، اندازه، پوست و نوک پستان‌ها را نگاه کنید.
• دراز بکشید، دست را زیر سر بگذارید و با بند انگشتان دست مقابل، با حرکات دایره‌ای کوچک و فشار سبک، متوسط و عمیق، کل پستان را از ترقوه تا زیر سینه و از وسط قفسه سینه تا زیر بغل بررسی کنید.
• نوک پستان را به‌آرامی فشار دهید و ترشح را بررسی کنید.
• همین کار را برای پستان دیگر تکرار کنید.

اگر تغییری دیدید، به پزشک مراجعه کنید. فهرست پزشکان غربالگری سرطان را در صفحه‌هایی مانند بهترین دکترهای غربالگری و پیشگیری از سرطان ونک تهران و لیست دکتر غربالگری و پیشگیری از سرطان در تهران و پزشکان سرطان سینه را در بهترین فوق‌تخصص سرطان سینه (پستان) در رسالت تهران و لیست دکتر سرطان سینه (پستان) زعفرانیه تهران ببینید. درباره علائم مشکوک در علائم سرطان سینه در زنان بخوانید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

ماموگرافی مؤثرترین روش کشف زودهنگام سرطان سینه است و برای بیشتر زنان از ۴۰ سالگی هر یک تا دو سال توصیه می‌شود. زنان پرخطر زودتر و همراه ام‌آر‌آی بررسی می‌شوند. خودآزمایی ماهانه کمک می‌کند تغییرات جدید را زود متوجه شوید.

برای دیدن همه فهرست‌ها و مطالب این موضوع به بخش همه مطالب غربالگری و پیشگیری از سرطان، همه مطالب سرطان سینه (پستان) و همه مطالب جراحی انکولوژیک سرطان پستان سر بزنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه، تشخیص و تصمیم درمانی پزشک معالج را نمی‌گیرد.